Śmierć bliskiej osoby w wypadku – jakie świadczenia mogą przysługiwać rodzinie?
Śmierć bliskiej osoby w wypadku jest doświadczeniem, po którym sprawy formalne często schodzą na dalszy plan. Rodzina musi jednak niekiedy szybko zmierzyć się z kosztami pogrzebu, utratą wsparcia finansowego, dokumentami i korespondencją z ubezpieczycielem. W takiej sytuacji warto wiedzieć, że poza świadczeniami związanymi z samym pogrzebem śmierć osoby bliskiej w wypadku może również dawać podstawę do dochodzenia roszczeń od osoby odpowiedzialnej za zdarzenie lub jej ubezpieczyciela. Zakres tych uprawnień zależy od okoliczności wypadku oraz relacji łączącej daną osobę ze zmarłym.
Kto może ubiegać się o świadczenia po śmierci bliskiej osoby?
Najczęściej roszczeń dochodzą najbliżsi członkowie rodziny zmarłego, w szczególności małżonek, dzieci, rodzice czy rodzeństwo. Ocena, kto jest uprawniony do otrzymania konkretnego świadczenia, nie zawsze sprowadza się jednak wyłącznie do formalnego stopnia pokrewieństwa. Przy niektórych roszczeniach istotne znaczenie może mieć rzeczywista więź ze zmarłym, wspólne życie oraz wpływ jego śmierci na sytuację osoby dochodzącej świadczenia. Dlatego każdą sprawę należy oceniać z uwzględnieniem jej indywidualnych okoliczności.
W przypadku śmierci spowodowanej wypadkiem podstawą roszczeń może być odpowiedzialność sprawcy zdarzenia, a w wielu sytuacjach świadczenia są dochodzone od jego ubezpieczyciela, np. z obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. To, komu przysługuje odszkodowanie za śmierć osoby bliskiej, zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Znaczenie ma zarówno rodzaj zdarzenia, które doprowadziło do śmierci, jak i sytuacja oraz relacja poszczególnych osób ze zmarłym.
Ważne jest również rozróżnienie roszczeń wynikających z odpowiedzialności za śmierć w wypadku od innych form pomocy finansowej. Rodzina może bowiem równocześnie mieć prawo do określonych świadczeń publicznych, takich jak zasiłek pogrzebowy, albo do środków wynikających z umowy ubezpieczenia na życie. Każde z tych świadczeń opiera się na innych zasadach, dlatego uzyskanie jednego z nich nie musi automatycznie wyłączać możliwości dochodzenia pozostałych.
Odszkodowanie i zadośćuczynienie – czym różnią się te świadczenia?
Po śmierci osoby bliskiej często używa się słowa „odszkodowanie” na określenie wszystkich świadczeń należnych rodzinie. Z prawnego punktu widzenia poszczególne roszczenia mają jednak inny charakter. Zadośćuczynienie służy przede wszystkim rekompensacie krzywdy niemajątkowej, czyli bólu, cierpienia i poczucia straty wywołanych śmiercią bliskiego człowieka. Przy ustalaniu jego wysokości bierze się pod uwagę między innymi siłę więzi ze zmarłym, okoliczności śmierci oraz wpływ tej straty na dalsze życie osoby uprawnionej.
Odszkodowanie ma natomiast przede wszystkim rekompensować określone skutki majątkowe śmierci. Może ono dotyczyć znacznego pogorszenia sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny, jeżeli śmierć spowodowała realne i istotne konsekwencje w ich sytuacji materialnej i życiowej. W określonych przypadkach można również dochodzić zwrotu kosztów poniesionych w związku z leczeniem i pogrzebem osoby zmarłej. Wysokość należnych świadczeń nie jest ustalana według jednego, stałego cennika. Każda sprawa wymaga oceny konkretnych okoliczności. Istotne mogą być między innymi charakter relacji ze zmarłym, wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego, zależność finansowa oraz skutki śmierci dla życia rodziny.
Terminy i dokumenty – od czego zacząć dochodzenie roszczeń?
1. Pierwszym krokiem powinno być ustalenie okoliczności wypadku oraz podmiotu, który może ponosić odpowiedzialność za jego skutki. W przypadku wypadku komunikacyjnego roszczenia często kierowane są do ubezpieczyciela sprawcy, ale każda sprawa wymaga oceny jej indywidualnych okoliczności. Warto ustalić, kto był odpowiedzialny za zdarzenie oraz czy jego odpowiedzialność była objęta ubezpieczeniem.
2. Następnie należy zgromadzić dokumenty potwierdzające zarówno przebieg zdarzenia i śmierć poszkodowanego, jak i relację osoby dochodzącej roszczeń ze zmarłym. W zależności od sprawy potrzebne mogą być między innymi akt zgonu, dokumentacja dotycząca wypadku, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo oraz materiały z postępowania prowadzonego przez policję lub prokuraturę. Przydatne mogą być również inne dowody pozwalające wykazać charakter i siłę relacji łączącej osobę uprawnioną ze zmarłym.
3. Znaczenie mogą mieć także dokumenty dotyczące sytuacji finansowej i życiowej rodziny. Rachunki i faktury mogą potwierdzać koszty poniesione w związku z leczeniem lub pogrzebem, a inne dokumenty mogą wskazywać, w jaki sposób śmierć bliskiej osoby wpłynęła na sytuację osób pozostających przy życiu. Zakres potrzebnej dokumentacji będzie różny w zależności od rodzaju dochodzonego świadczenia.
4. Nie należy również bez potrzeby odkładać zgłoszenia roszczeń. Terminy przedawnienia zależą od podstawy prawnej odpowiedzialności i okoliczności konkretnego zdarzenia, a w sprawach związanych z przestępstwem mogą obowiązywać inne zasady niż w pozostałych przypadkach. Upływ czasu może mieć znaczenie dla możliwości skutecznego dochodzenia świadczenia, ale również dla zgromadzenia dowodów, które z biegiem lat mogą być trudniejsze do uzyskania. Dlatego warto możliwie wcześnie ustalić, jakie roszczenia mogą przysługiwać i jaki termin przedawnienia obowiązuje w konkretnej sprawie.
Co zrobić, gdy ubezpieczyciel odmawia wypłaty lub proponuje zbyt niską kwotę?
Otrzymanie decyzji odmownej albo propozycji świadczenia, która zdaniem rodziny nie odpowiada skutkom śmierci bliskiej osoby, nie oznacza jeszcze, że sprawa została definitywnie zakończona. W pierwszej kolejności warto dokładnie przeanalizować uzasadnienie stanowiska ubezpieczyciela i sprawdzić, na jakich ustaleniach oparto decyzję. Znaczenie może mieć zarówno ocena odpowiedzialności za wypadek, jak i sposób ustalenia wysokości poszczególnych świadczeń.
W zależności od sytuacji możliwe jest zakwestionowanie decyzji i przedstawienie dodatkowych argumentów oraz dowodów. Mogą one dotyczyć między innymi rzeczywistego charakteru relacji ze zmarłym, wpływu jego śmierci na sytuację życiową rodziny czy poniesionych kosztów. Jeżeli postępowanie prowadzone przez ubezpieczyciela nie doprowadzi do wypłaty należnej kwoty, roszczenie może być dochodzone na dalszej drodze, w tym przed sądem. W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera prawidłowe określenie roszczeń i zgromadzenie materiału dowodowego.
Po śmierci bliskiej osoby w wypadku rodzina może mieć prawo do różnych świadczeń, a ich rodzaj zależy od okoliczności zdarzenia i sytuacji osób, które poniosły jego skutki. Warto odróżniać zadośćuczynienie za krzywdę od odszkodowania dotyczącego skutków majątkowych, ustalić terminy obowiązujące w konkretnej sprawie oraz zachować dokumenty dotyczące wypadku, śmierci i poniesionych kosztów. Decyzja ubezpieczyciela nie zawsze przesądza przy tym ostatecznie o istnieniu lub wysokości roszczenia. Jej treść powinna być oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy i obowiązujących przepisów.
Polska Kancelaria Pomocy Poszkodowanym (PKPP) to warszawska kancelaria odszkodowawcza działająca od 2014 roku. Reprezentuje poszkodowanych w sprawach po wypadkach i po śmierci osoby bliskiej. Działa w Warszawie i na terenie całej Polski, wynagrodzenie wyłącznie prowizyjne. Więcej: pkpp.com.pl
(Artykuł sponsorowany)
